Ngesikhathi ngisengumfana, abantu babephindaphinda isisho esithi, “Izinduku namatshe kungaphula amathambo ami, kodwa amagama awasoze angilimaza.” Lokho kwakuzwakala kuyiqiniso, njengoba izinduku namatshe kungalimaza umzimba. Kodwa-ke, impilo ingifundise ukuthi amazwi angaba buhlungu ngendlela efanayo; asithinta nje ngokomzwelo nangokwengqondo.
Akukho bufakazi obukhulu balokhu kunokuthuthukiswa nokwanda kwalokho okubizwa ngokuthi “ukuxhashazwa nge-inthanethi.” Abantu, ikakhulukazi intsha, bahlaselwa ezinkundleni zokuxhumana, imiyalezo yombhalo, kanye nama-imeyili anokuhlaselwa ngamazwi okunonya. Ngokudabukisayo, iningi lalaba bantwana abasengozini kanye nentsha liye labhekana nokucindezeleka okukhulu ngenxa yalokho, ngezinye izikhathi okuholela ekuzibulaleni.
Singathanda ukucabanga ukuthi lokhu akunjalo ezweni labantu abadala, ikakhulukazi emakethe, kodwa sonke siyazi ukuthi lokho akulona iqiniso. Kwezinye izimo, ukuhlukumeza ngamazwi phakathi kwabaphathi nabangaphansi, kanye naphakathi kwabasebenzi, kuyinto eyenzeka nsuku zonke. Ukuqhuma kwentukuthelo, ukuhlaziswa kozakwethu emphakathini, ukuthunyelwa kwama-imeyili okuziphindiselela, kanye nokusetshenziswa kwezinye izindlela zokuxhumana ukuze kuhlaze abanye kuyinto evamile kakhulu.
Ezimweni eziningi, lokhu akusizi ngalutho, izikhali zokulimaza kakhulu. Mhlawumbe lesi ngesinye sezizathu ezenza imiBhalo igcwele iziyalo ngokumelene nokuhlukumeza abantu ngamazwi ethu, kungakhathaliseki ukuthi akhulunywa ngomlomo noma abhalwe phansi. ITestamente Elidala neLisha zombili zisikhumbuza ngamandla amakhulu kanye nengozi engaba khona yokusetshenziswa nokusetshenziswa kabi kwamagama, ikakhulukazi uma ekhulunywa. Nazi ezinye izibonelo ezisebenza kulokho esikushoyo ngokuzwakalayo nangokubhaliwe:
Amandla ephaketheni elincane. Asilokothi siwuthathe kancane umthelela omkhulu wezinto esizishoyo. Kufanele sikhethe amagama ethu ngokuhlakanipha. “…ulimi luyisitho esincane somzimba, kodwa luyazigabisa kakhulu. Cabangani ukuthi ihlathi elikhulu kangakanani elishiswa yinhlansi encane. Ulimi nalo lungumlilo, izwe lobubi phakathi kwezitho zomzimba. Luyonakalisa wonke umuntu, luthungele yonke inkambo yokuphila kwakhe, futhi lona luthungelwa yisihogo.” ( Jakobe 3:5-6 )
Amandla okuhle – noma okubi. Njengoba nje isando singashaya isipikili sibe ukhuni futhi siphule isithupha somuntu, ulimi lunamandla okukhonza nokuzuzisa abanye, noma ukugxeka ngokhahlo kanye nolimi olungcolile. “Ngolimi sidumisa iNkosi noBaba wethu, futhi ngalo siqalekisa abantu abenziwe ngomfanekiso kaNkulunkulu. Emlonyeni ofanayo kuphuma indumiso nesiqalekiso. Bazalwane bami, lokhu akufanele kwenzeke” ( Jakobe 3:9-10 )
Ngaphakathi kokulawula kwethu. Njengoba nje umuntu odubula isibhamu engakahlosi kahle, kungaba ukuhlakanipha ukukhumbula ukuthi uma singabali umthelela wamagama esiwakhulumayo noma esiwabhalayo, angaba izikhali kalula nje njengendlela yokudlulisa ulwazi, imibono, nemizwa. Sinekhono lokukhetha ukuthi sizokhuluma nini nokuthi singakhulumi nini, kanye nokuthi sizothini nokuthi kufanele kushiwo kanjani. "Lapho kukhona amazwi amaningi, ukuphambuka akunakugwenywa, kepha obamba izindebe zakhe uhlakaniphile" (Izaga 10:19).
Amathuluzi okukhuthaza nokwakha. Njengoba kunemibono eminingi emibi emhlabeni wethu, umzamo oqondile wokulawula amazwi ethu, siwakhulule kuphela uma ezoba nenzuzo enhle kwabanye, kanye nakithi, ungasenza sahluke lapho sisebenza khona ngezindlela ezinhle. “Makungaphumi noma iyiphi inkulumo eyichilo emilonyeni yenu, kodwa kuphela okuwusizo ekwakheni abanye ngokwezidingo zabo, ukuze kuzuze abalalelayo” (Efesu 4: 29).
© 2026. U-Robert J. Tamasy ubhalile Amanxusa Emakethe: Ifa Eliqhubekayo Le-CBMC Lokushumayela Ivangeli Nokufundisa; Ibhizinisi Elihamba Phambili: Ukuhlakanipha Okungapheli Okuvela KuzAga Zanamuhla Zomsebenzi; Ukuphishekela Impilo Ngenhliziyo Yomalusi, babhala ngokubambisana noKen Johnson; futhi Inhliziyo Yokulalela, wabhalisa noDavid A. Stoddard, kanye nezinye izincwadi eziningi kanye nezihloko zomagazini. Ibhulogi kaBob ephuma njalo ngeviki ezimbili ithi: www.bobtamasy.blogspot.com.
Imibuzo Yokuzindla/Ingxoxo
- Ungacabanga ngesikhathi lapho othile esho okuthile kuwe - noma ebhala okuthile, mhlawumbe ku-memo, i-imeyili noma umlayezo wombhalo - okwakubuhlungu kuwe? Luhlobo luni lomthelela olube nawo kuwe, kanye nasebuhlotsheni bakho nalowo muntu?
- Kuthiwani ngesikhathi lapho usho noma ubhalela omunye umuntu okuthile ngokuxhamazela noma ngentukuthelo, kodwa wazisola ngalokho okushilo noma okuvezile. Waba yini umphumela? Uma ubheka emuva, ucabanga ukuthi ubungenza kanjani kangcono?
- Izahluko zeBhayibheli ezikhonjiwe zichaza amandla kanye nomthelela amazwi ethu angaba nawo kunoma yisiphi isimo. Kungani lokhu kubaluleke kakhulu ukukukhumbula njengoba sibhekana nezidingo nezingcindezi zosuku oluvamile lomsebenzi?
- Uma ucabanga ngamazwi akhulunywayo noma abhaliwe awusizo futhi awusizo kubantu okuhloswe ngabo, kunini lapho wazizwa ukhuthazeke kakhulu noma uphakanyiswe yilokho okushiwo othile kuwe? Lokho kwakuthinta kanjani ngaleso sikhathi - nasezinsukwini ezalandela?
QAPHELA: Uma uneBhayibheli futhi ungathanda ukufunda okwengeziwe, cabangela lezi zigaba ezilandelayo: Proverbs 4:24, 10:20-21,32, 11:12, 13:3, 15:1,23,16:13; Matthew 5:22-24
Inselele Yaleli viki
Leli sonto lingase libe yisikhathi esihle sokuhlola umuntu siqu. Ingabe awunaki ekusebenziseni kwakho amagama, ngezinye izikhathi ukhuluma noma ubhala izinto ezibuhlungu noma ezimbi ngaphandle kokucabangela umthelela ezingaba nawo?
Ngezinye izikhathi kunzima ukwahlulela amaphutha nobuthakathaka bethu ngendlela eqondile. Buza umuntu omethembayo, noma mhlawumbe iqembu lakho lokuziphendulela noma ithimba le-CBMC, ukuthi bakubona yini ukuthi uyaqaphela futhi ucabangela indlela oxhumana ngayo nabanye. Zama ukuvuleleka eziphakamisweni zabo uma bethi kukhona indawo yokuthuthukisa.


