Em di serdemeke ku agahiyên bêdawî lê hene de dijîn. Em dikarin bi rêya TV, radyo, medyaya civakî, pirtûk, kovaran bigihîjin wan, û ew bi rastî jî li ser înternetê di destên me de ye. Bi saya van hemû agahiyan, em dikarin gelek zanîn bi dest bixin. Lêbelê, gelek agahî û zanîn her tim nayên wateya zanînê.
Bi rastî jî şehrezayî çi ye? Pênaseyek dibêje ku ew "şiyana dayîna biryar û biryarên saxlem li ser bingeha têgihîştineke kûr a rewş û ezmûnan, ku pir caran zanîn, darizandina baş û şiyana ferqkirina tiştê rast an rast dihewîne" ye. Ev baş xuya dike, rast e? Lê em çawa vê şiyanê bi dest dixin?
Karsazekî ciwan, ku dixwest serkeftinek girîng di şîrketê de bi dest bixe, nêzîkî şêwirmendê xwe bû - zilamekî ku ew wekî jîr didît - û jê pirsî, "Tu çawa zanînê bi dest dixî?" Zilamê jîr bersiv da, "Bi rêya ezmûnê. Hingê tu çawa ezmûnê bi dest dixî?" "Bi rêya biryarên baş." "Baş e, tu çawa fêrî biryarên baş dibî?" Zilamê jîr zû bersiv da, "Bi dayîna biryarên xirab."
Ev komik e - û rast e. Lê gelo şaşî rêya îdeal e ji bo bidestxistina şehrezayiyê? Cihê ku em dikarin lê bigerin - ku ez bawer dikim cîhê çêtirîn e - Incîl e. Bi rastî, çend pirtûkên Peymana Kevin wekî 'pirtûkên şehrezayiyê' têne binavkirin, di nav wan de Eyûb, Zebûr, Metelok û Waîz. Ya herî zêde tê gotin Metelok e, ku vê daxuyaniyê li ser şehrezayiyê dike: "Tirsa Xudan destpêka şehrezayiyê ye, lê yên bêaqil şehrezayî û hînkirinê biçûk dibînin" (Metelok 1:7).
Tewra nihêrînek sade jî li cîhana me vê yekê piştrast dike. Siyasetmedar, rêberên karsaziyê, hunermend û kesên din ên navdar, ku bêyî nêrînek cîhanî ya di Incîlê de dixebitin, li gorî awayê ku Peymana Kevin Îsraîliyên kevnar wesf dike ne: "Her kes tiştê ku di çavên xwe de rast bû dikir" (Dadwer 17:6 û 21:25). Ev ne şehrezayî bû, bêaqilî bû. Û îro jî wisa dimîne.
Piraniya Metelokan ji hêla Padîşahê Îsraîlê Silêman ve têne vegotin, ku wekî mirovê herî zana yê ku heya niha jiyaye dihat binavkirin. Wî rave kir ku metelok “ji bo bidestxistina şehrezayî û terbiyeyê; ji bo têgihîştina gotinên têgihîştinê; ji bo bidestxistina jiyaneke dîsîplîn û aqilmend, ji bo kirina tiştên rast, edalet û dadperwer” (Metelok 1:2-3).
Eger ev rast be, hûn difikirin ku xwendina Metelokan û kifşkirina tiştên ku ew hîn dike fikrek baş e? Gelek kesan biryar dane ku her roj beşek ji Metelokan bixwînin. Bi vî rengî, ji ber ku pirtûk 31 beş hene, tevahiya Metelokan dikare di mehekê de were xwendin; di nav salekê de 12 caran.
Gotinên pêşî li ser gelek mijaran şehrezayî pêşkêş dikin, wek kontrolkirina hêrsê; rêberiyek bi bandor; qebûlkirina sererastkirin û terbiyeyê; wergirtina şîret û rêberiya jîr; xwedîbûna feraset û bikaranîna hişyariyê; mijûlbûna bi çavnebariyê û çavnebariyê re; dûrketina ji ceribandina cinsî; pêşxistina comerdîyê; xebata bi xîret; xefikên serbilindiyê û feydeyên dilnizmiyê; hewl dana ji bo durustî û rastgoyîyê, û gelek mijarên din.
Di dawiyê de ew hemî di nav cilûbergan de asê mane "Tirsa Xudan." Ev nayê wê wateyê ku meriv bi tirs nêzîkî Xwedê bibe. Ev tê wê wateyê ku meriv bêkêmahî, hêz, evîn û qenciya Wî nas bike. Metelok dibêje ku tirsa ji Xudan aqilmend e, mîna ku tirs mirov ji nêzîkbûna pir nêzîkî qiraxa zinarekî bilind dûr dixe. Ji vê zêdetir, tirsa ji Xudan garantiya jiyaneke têrker û berhemdar pêşkêş dike:
"Tirsa Xudan jiyanê tîne; hingê mirov razî dibe, ji tengahiyê sax namîne" (Metelok 19:23).
"Dilsozî û tirsa Xudan dewlemendî, rûmet û jiyanê tîne" (Metelok 22:4).
© 2025. Robert J. Tamasy nivîsandiye Balyozên Bazarê: Mîrateya Berdewam a Mizgînî û Şagirtiyê ya CBMC; Karsazî di Baştirîn Rewşa Xwe de: Hikmeta Bêdem ji Metelokan ji bo Cihê Karê Îro; Şopandina Jiyanê bi Dilê Şivanekî bi Ken Johnson re hatiye nivîsandin; û Dilê Mentoriyê, bi hevkariya David A. Stoddard hatiye nivîsandin. Bloga Bob a du hefteyî ev e: www.bobtamasy.blogspot.com.
Pirsên Nirxandin/Gotûbêjê
- Hûn çawa agahdarî û zanînê, ku di dîroka mirovahiyê de ji her demê bêtir - belkî ji her demê bêtir - pirtir li cem me hene, ji şehrezayiyê, ku pir caran xuya dike kêmasî ye, cuda dikin?
- Tu kê wekî kesekî ku şehrezayiyek mezin nîşan dide dizanî? Çima tu wî/wê kesî wek şehreza dibînî? Te bi çi awayan dîtiye ku ew di awayê kar û jiyana xwe de şehrezayî nîşan dide?
- Di destpêka beşa yekem a Metelokan de, me ev gotin xwend: "Tirsa Xudan destpêka şehrezayiyê ye." Hûn difikirin ku ev tê çi wateyê? Hûn pê re razî ne?
- Hûn çawa şehrezayiya dinyayê - ku her roj bi rêya çavkaniyên cûrbecûr ji me re tê pêşkêş kirin - û şehrezayiya Kitêba Pîroz berawird dikin?
TÊBÎNÎ: Ger Kitêba Pîroz li cem we hebe û hûn dixwazin bêtir bixwînin, li van ayetan binêrin: Proverbs 2:6, 3;13-15, 10:14-15, 12:8, 14:6,8, 15:7,33, 16:16,21, 17:24, 19:8
Pêşbaziya vê Hefteyê
Eger îro tu biryar bidî, 'Ez dixwazim dest bi bidestxistina aqilmendiyê bikim. Ez dixwazim di kar û jiyana xwe de aqilmend bim,' tu ê çawa vê yekê bikî?
Di jiyana xwe de heta niha, hin ji wan tiştên herî aqilmend ên ku te fêr bûne çi ne? Vê hefteyê dem veqetînin û li ser vê mijara girîng a aqilmendiyê bi hevalekî nêzîk, şêwirmend an komeke piçûk a şêwirmendên pêbawer re nîqaş bikin. Hin rê hene ku hûn hewce ne ku hûn bêtir aqilmendiyê hebin û fêr bibin ka meriv çawa bikar tîne? Kîjan kes e ku hûn wî aqilmend dibînin ku dikare ji we re bibe alîkar?
